محمد سعيد جانب اللهى
217
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
زالودرمانى براى زالودرمانى بايد از زالوى ماده استفاده شود زيرا زالوى نر به اصطلاح نمىگيرد ، براى عملكرد بهتر آن معمولا زالو را پرورش مىدهند . خوراك آن در مواقع عادى شكر و لعاب برنج است . درمانگران طب سنتى اصفهان آب دهانش را براى قلب مفيد مىدانند ، به نظر آنها زالو برطرفكنندهء ريزش مو ، شوره ، جوش صورت ، خارش بدن ، چربى خون ، پادرد ، سياتيك ، غلظت خون ، لكهء صورت ، پيورهء لثه ، آسم و تنگى نفس ، مرض قند ، برطرفكنندهء موى زائد صورت خانمها و برطرفكنندهء بوى بد دهان است . زالو خون غليظ را مىخورد . لذا در محلهايى مىزنند كه خون برگشت دارد . براى هر مرضى در جاى مخصوصى زالو مىاندازند يعنى بايد به محل عارضه نزديك باشد ، مثلا اگر سر دچار زردهزخم مىشد ، در بغل گوش زالو مىانداختند . كسى كه زالو مىانداخت چهار تا پنج ساعت بايد استراحت كند . اگر پس از زالودرمانى خون بند نيامد ، پوست كدو را مىسوزانند و پودر آن را روى زخم مىريزند . در ميبد زالو را قبل از انداختن روى خاك مىانداختند و خاكمال مىكردند كه بهتر بگيرد . زالودرمانى هرچند براى كم كردن خون بود ، ولى براى امراضى كه در اثر عفونت خون به وجود مىآمد نيز از اين شيوهء درمان استفاده مىشد ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . امراضى كه با زالو درمان مىشد به شرح زير است : زردهزخم : در ميبد براى درمان آن زالو مىانداختند ( جانب اللهى ، 1390 ، 408 ) . دنداندرد : در ميبد اگر چرك كرده باشد ، زالو مىاندازند ( همان ) . سينهدرد : در ميبد زير سينه زالو مىانداختند ( همان ) . درد شانه يا پا : در هزاوه ( استان مركزى ) هركس درد شانه يا پا داشته باشد ، خودش مىرود كنار چشمه زالو مىگيرد و به موضع درد مىگذارد ( ضيغمى : 161 ) . در الموت اگر پادرد از كثيفى خون باشد ، زالو مىاندازند ( حميدى و ديگران : 231 ) . 3 . درمان با ساير شيوهها حجامتدرمانى نوعى خونگيرى سنتى است كه توسط زنان غربتى ( كولى ) صورت مىگيرد . در بافق حجامتگر براى حجامت كمى پنبه آتش زده آن را داخل استكان يا ليوان مىاندازد و آن را روى محل حجامت برگردانده محكم فشار مىدهد و چند دقيقه به همين حال نگه مىدارد ، در اين حال پوست بدن به علت خلأ موجود در داخل ظرف به صورت يك غده جمع مىشود . ليوان را از بدن